Friday, December 8, 2017

Cerita Rakyat : I Gringsing teken Ni Ranjani




            Kacerita ane malu ada anak ngubu ditu di tegale linggah ajaka dadua. Ia, madan Ni Ranjani teken memene. Ia tusing nu ngelah bapa, tur tusing ngelah nyama lenan. Geginane sai-sai tuah matanduran di tegale.
            Ritatkala semeng dina purnama, kacarita kone memen Ni Ranjani nyakitang basang. Ni Ranjani orahina ngalih dadong balian ditu di duur bukite kangin apang teka mai ngubadin. Umah dadong balian kone maraab ambengan.
            Gelisang satua, apang tusing makelo memenne nyakit, ngenggalang Ni Ranjani luas ka umah dadong balian. Nganteg di umahe ento dapetange suung gamblang. Gelar-gelur ia majeritan, tusing ada anak masaut. Di subane keto majalan buin Ni Ranjani ka umah ane buin besikan ane maraab duk. Ni Ranjani majeritan ditu. Lantas ade anak masaut uli tengah umahe. Jeg suba demen atine Ni Ranjani sawireh katemu ngajak dadong balian.
            Tusing ada buin akijepan, jeg pesu suba anak tua maawak gede, bok magambahan gempel, peningalane nelik, munyine gede gora, nyonyone lambih, basang gede, batis mabulu, tur kuku lantang. Makesiab ia Ni Ranjani. Masaut anake aeng totonan, “yeh nyai Ni Ranjani, kenken tumben nyai teka ka pondok dadonge?”. Masaut Ni Ranjani, “kene dadong, dadong apang mulih ka umah icange, wireh memen icange sakit basang. Dadong jani tundena ngubadin”. Dadong basang gede nyautin, “Nah lamun keto, nyanan dadong kema ngubadin memen nyaine. Satonden nyai mulih aliang malu iban nyaine tebu. Tebune totonan daar, tur ampasne sepahang di jalan. Nyanan ampas tebune totonan lakar tuut dadong apang neked di umah nyaine”. Kacarita suba Ni Ranjani nuutin pamunyin dadong totonan.
            Satwa digelis, neked lantas Ni Ranjani, di kubune sambilang makpak tebu. Matakon memenne, “Kenken Ranjani, tepukin nyai dadong balian?”. Masaut lantas Ranjani,”Tepuk me, ne cang ngidih tebu orahina makpak, tur ampasne lakar tuwute tekening dadong balian apangnganteg mai”. Mare madingehan keto, makesiab memenne. Dadong balian anak tusing ngelah tebu. Umah ane ken ojog nyai”. Mesaut Ranjani, “paling malu icang ngojog umah maraab ambengan, kewala suung mangmung.lantas kema cang ka umah ane maraab duk. Tepukin ia I Dadong Balian ane aeng ditu”. Mare keto nyangetang ngetor bayune memen Ranjani tur masaut, “Ih nyai Ranjani, tusing ja dadong balian, ento tuah Dadong Raksasa ane demen ngamah jelema.
            Kenken baan madaya jani, yen sing iraga mengkeb jani, sinah suba nyanan iraga lakar tadaha ajak Dadong Raksasa. “Nah kene dogen Ranjani, nyai menek di punyan nyuhe di samping sembere, ditu mengkeb apang tusing tepukine ajak Dadong Raksasa”.
            Di subane nyaluk sanja Dadong Raksasa teka kema ka umahne Ni Ranjani nuwut sepahan tebu ane tuni. Pajalanne keteb-keteb, nyonyone kaplik-kaplik, tur gigine kretek-kretek. Kacarita nganteg suba dadong raksasa ditu. Dapetanga suwung. Majeritan ia I Dadong Raksasa, kewala tusing ada ane masaut, krana ia ajaka dadua suba mengkeb. Ni Ranjani nepukin Dadong Raksasa uli duur punyan nyuhe. Bayune ngetor. Keto masi memenne ningeh gelurane I Dadong Raksasa, kewala ia tusing nepukin, sawireh ia matekep palungan. Di subane tusing ada anak masaut, negak lantas ia Dadong Raksasa ditu di duur plangkane sambil mangantosang. Sambilanga nyiksik kutu. Suba makelo ngalih kutu, jeg saget ada kutune maleketik tur macelep ka beten palungane. Dadong Raksasa ngalih tur badinganga palungane. Mare keto dapetanga memen Ni Ranjani ditu mengkeb.
            Nah ne ia, bakat jani ane alih kai, jeg lakar papak tulangne, ambis isine, tur ceret getihne”. Keto ia I Dadong Raksasa. Memene ngenggalan lakar malaib, kewala lacur, enggalang jangkuake teken I Dadong Raksasa. Liang buka otonan kenehne Dadong Raksasa.
            Jani ia lakar ngalihin pianakne buin besik ia Ni Ranjani. Yening bakat, sinah suba jaen bene sawireh jadma muda. Keto kenehne Dadong Raksasa. Sambilanga ngantosang, ia ka sembere ngalih yeh, ngilangan bedak. Ditu ia negak di tuwed nyuh, tongosne Ni Ranjani mengkeb. Di samping sembere tongosne I Dadong Raksasa negak, ada pane misi yeh tur kasinarin teken bulan. Lantas tepukina lawatne Ni Ranjani ada di muncuk punyan nyuhe. Ditu lantas I Dadong Raksasa ngelunin Ni Ranjani apang tuun. Kewala ia tusing nyak tuun.
            Dadong Raksasa lantas mamunyi, Nah lamun nyai tusing nyak tuun, lakar jeritang ia I Klabangapit, celeng dadong ane gede galak tur demen nglumbih. Cit tah kung Klabangapit......”.
            Mara amonto jeg suba nengeng celeng gede, macaling, bulune jering, turnglumbih punyan nyuh. Bah lantas punyan nyuhe totonan. Kajagjagin baan I Dadong Raksasa. Kewala sing bakata Ni Ranjani. Tusing tawanga wireh Ni Ranjani makecos ka carang punyan sandat di sampingne.
            Dugase ento, mare lantas makleteg ia Ni Ranjani, ia ngelah cicing gede, gembrong madan I Gringsing Wayang. Uling duur punyan sandate Ni Ranjani ngelunin cicingne I Gringsing Wayang apang teka ngutgut celeng Dadong Raksasa. Mara majeritan acepok, suba saget nengok, tur jeg suba dapetang nyarag celeng gede totonan, lantas mati. Di subane keto Ni Ranjani ngorahin tur ngandupang apang ia I Gringsing ngutgut I Dadong Raksasa. Lantas Dadong Raksasa dengel-dengele, gutgute kanti telah awakne matatu, tur getihne mabrarakan, laut Dadong Raksasa mati.
            Di subane keto mara Ni Ranjani bani tuun, tur maekin I Gringsing Wayang teken memenne ane suba mati. Ditu Ni Ranjani sedih katinggalin memene. Nunas ica ia dumadak memene apang matunggalang awakne tur buin idup. Mare ia mamunyi keto, dapetanga memene jeg buin idup. Demen pesan atine ia Ni Ranjani.
            Suba jani gelisang satua, bangken raksasane kapaid ka bangbange tur katanem. Keto masi celenge katanem.
            Ngawit uli totonan sayan-sayan sayang Ni Ranjani teken cicingne I Gringsing Wayang, keto masi memenne.
            Nah, kasuen-suen mapitutur memenne teken Ni Ranjani kene, “nyai ngancan kelih, luungan ningehang tur ngresepang pabesen anak len. Apang tusing ulian pelih nampi pabesen lakar nepukin baya buka jani”.

I Durma (bawak)

Ada tuturan satua anak muani madan I Rajapala makurenan ngajak dedari madan kén Sulasih. Ia ngelah pianak adiri adanina I Durma. Mara I Durma matuuh pitung oton, kalahina tekén méméné mawali ka swargan. Sawiréh kéto, Idurma kapiara, olih Irajapala,kanti matuuh dasa tiban. Gelisang satua I Rajapala makinkin bakal nangun kerti ke alas gunung. Nuju sanja, I Rajapala ngaukin pianakné laut negak masila. I Rajapala ngusap-ngusap duur I Durmané sarwi ngomong, “duh cening Durma pianak bapa, tumbuh cening kaasih-asih pesan. Enu cerik cening suba katinggalin baan mémé. Buin mani masih bapa bakal ninggalin cening luas kagunung alas nangun kérti. Jumah cening apang melah”.
Mara kéto, jengis I Durma, yéh peningalané ngembeng-ngembeng. Bapané nglanturang mapitutur, “Cening Durma awak enu cerik, patut cening seleg malajahang awak. Sabilang gaépatut plajahin,nyastra tusing dadi engsapang. Ditu di pasraman Jero Dukuh, cening mlajah sambilang ngayah”. “Plajahin cening matingkah,ngomong muah mapineh. Tingkah, ngomong muah papineh ané rahayu plajahin. Sekenang pesan magarapan ditu di pasrama Jero Dukuhé. Prade ada anak kuma tresna, suka olas tekén cening, ento eda pesan engsapanga. Nanging yén ada anak ngawé jelé wiadin ngawé jengah tekén ukudan ceningé, sadida-sidaan eda Walesa. Minab Ida Sang Hyang Widhi tuara wikan nyisipang. Kéto masih eda cening ngadu daya lengit, ngékadaya nyengkalen anak. Jejerang papinehe ngulati ané melah. Ingetang satata ngaturang bakti ring Ida Sang Hyang Widhi, matrisandya tetepang. Nah, amonto bapa mituturin cening, dumadak Ida Sang Hyang Widhi Wasa swéca mapica karahayuan tekéning cening muah bapa”.
Kacarita jani I Durma suba ngayah, malajah di pesraman Jero Dukuhé. Jero Dukuh kalintang lédang pikyunanné, krana I Durma seleg pesan malajah tur énggal ngeresep. I Durma tusing milihin gaé, asing pituduh Jero Dukuhe kgarap kanti pragat. Sabilang peteng kaurukang masastra baan jero Dukuh. Baan selené mlajah mamaca, dadi liu ia nawang satwa, tutur muah agama. Sasubané I Durma menék truna, pepes ia kabencingah, dadi tama ia nangkil ring anaké agung di Wanakeling. Para punggawa, tandamantri pada uning, tur sayang tekén I Durma. Ditu laut I Durma kaangen parekan di puri, kadadiang panyarikan sedehan agung puriné. Dadiné, I Durma tusing kuangan pangan kinum muah satata mapanganggo bungah. Yadiapin kéto tusing taen ia engsap manyama braya, satata inet tekén pitutur bapané muah ajah-ajahan Jero Dukuh. Kéto yén pikolih anaké jemet malajah tur anteng magarapan.

I Cupak teken I Grantang

Ada katuturang satua, I Cupak teken I Grantang. Menyama ajaka dadua. I Cupak ane kelihan, I Grantang ane cerikan. Goba lan parilaksanan kaka adi punika doh pesan matiosan. I Cupak gobane bocok, kumis jempe, kales, brenges, lan bok barak keke alah duk. Basang gede madaar kereng pesan. Nanging joh bina ajaka adine I Grantang. I Grantang pengadegne lanjar, goba alep bagus, asing-asing anake ngantenang makejang ngedotang. Kemikane manis tur anteng magarapan. Kacarita sedek dina anu, i Cupak ajak I Grantang matekap di carike, I Grantang matekap nututin sampi, nanging i Cupak satate maplalianan dogen gaene. Tusing pesan I Cupak ngrunguang adine magae.
Disubane I Grantang suud matekap mara I Cupak teka uli maplalianan. Yadiastun keto bikas beline masih luung penampene I Grantang. I Grantang ngomong munyine alus tur nyunyur manis. “Kemu beli malunan mulih tiang lakar manjus abedik. “I cupak masaut gangsar,”Lamun keto kola lakar malunan mulih, adi. I Cupak laut majalan mulih. Disubane joh liwat uli sig I Grantange manjus, ditu lantas I Cupak makipu di endute kanti awakne uyak endut. Disubane keto, I Cupak nutugang majalan ngamulihan saha jlempah jlempoh.
Kacarita ane jani i Cupak suba neked diwangan umahe, ditu laut I Cupak gelur-gelur ngeling. Meme bapane tengkejut ningehin eling panakne tur nyagjag laut nakonin,”Cening-cening bagus Wayan Cupak anake buka cening ngudiang cening padidi mulih buine blolotan, men adin ceninge I Made Grantang dija?” Disubane keto petakon reramane, laut masaut i Cupak sambilange ngeling. “Kene ento bapa lan meme Kola anak uli semengan metekap dicarike I Grantang anak meplalianan melali dogen uli semengan, buine ia ento ngenemin anak luh-luh dogen gaene”. Mara monto pesadune I Cupak bapane suba brangti teken I Grantang. Suud keto laut bapane ngrumrum I Cupak. “Nah, mendep dewa mendep, buin ajahan lamun teka I Grantang lakar tigtig bapa, lakar tundung bapa uli jumah. “Lega pesan kenehne I Cupak ningeh bapane pedih teken I Grantang. Apang tusing ketara dayane jele, I Cupak pesu ngaba siap lakar mabongbong. Ane jani kacaritayang I Grantang suba ngamulihang uli carik genah ipun magarapan. I Grantang majalan jlempah jlempoh kabatek baan kenyelne kaliwat.
Tan kacaritayang malih kawentenang ipun ring margi, kancit sampun neked jumahne. Duk punika sahasa bapane teka nyag jag nyambak tur nigtig. Bapane ngomong bangras. Makaad cai makaad Grantang, nirguna bapa ngelah panak buka cai. Goba melah, solah jele, tur tuara demen nyemak gae, men nyak adung goba ajaka bikase? Dija cai maan ajah-ajahan keto? ” I Grantang ngeling sigsigan merasa teken dewek kena pisuna. Ngomong laut I Grantang, sakewala raosne pegat-pegat duaning sambilange ngeling. “Nah, Bapa yan suba keto keneh bapane, nundung anake buka tiang….uli jumah, tiang nerima pesan tresnan bapane ento. Dumadak-dumadik sepatilar tiang uli jumah bagia idup bapa miwah belin tiange I Cupak. Amonto I Grantang ngomong teken bapane laut majalan makaad uli jumah. Lampah laku pajalane I Grantang tur jlempah-jlempoh pejalane kabatek baan naanang basang seduk. Sakit saja kenehne I Grantang ningeh munyin bapane abuka keto. Disubane joh I Grantang liwat, teka lantas I Cupak turnakonang adine I Grantang. “Meme…Bapa…adin kolane dija? ” Mesaut laut bapane, “Adin I Dewane suba tigtig bapa tur suba tundung bapa uli jumah. Jani apang tawange rasan mayusne ento.” Mara keto pasaut bapane I Cupak ngeling gelur-gelur tur mamunyi : “Ngudiang ketang bapa adin kolane. Dadi tundung bapa adin kolane, dija jani alih kola adin kolane …anak kola …anak … anak kola ane mayus magae, ngudiang adin kolane tundung bapa?” Ningeh munyin I Cupake keto dadi engsek memen bapane, merasa teken dewek pelih. “Jani kola lakar ngalih adin kolane, lakar abang kola takilan!” Masepan-sepan memene ngaenang I Cupak takilan.
Kacarita jani I Cupak ninggal umah ngalain memen bapane lakar ngruruh I Grantang. Gelur gelur I Cupak ngaukin adine Adi….adi….adi..Grantang … ene kola teka ngaba takilan ..Adi!” Cutetin satua, bakat bane ngetut adine, tepukina ditengah alase. Ditu lantas I Cupak ngidih pelih teken adine. Adi jalan mulih adi, ampurayang Beli adi, jalan adi mulih!” I Grantang mesaut alot, “kema suba Beli mulih padidi, depang tiang dini naenang sakit ati, diastun tampin tiang mati.Apa puaran tiange idup tusing demenin rerama. “Disubane buka keto pasaut adine laut nyawis nimbal natakin panes tis, suka duka ajak dadua. Jalan mareren malu adi, kola kenyel pesan nugtug adi uli jumah. Ene kola ngaba takilan, jalan gagah ajak dadua. “I Cupak lantas nunden adine ngalih yeh, “Kema adi ngalih yeh, kola nongosin takilane dini. “Nyrucut I Grantang ngalih yeh.
Disubane I Grantang liwat joh, pesu dayane I Cupak lakar nelahang isin takilane. Sepan-sepan I Cupak ngagah takilane tur daara telahanga. Sesubane telah, kulit takilane besbesa tur kacakanga di tanahe. Nepukin unduke ento lantas I Cupak dundune teken I Grantang. I Cupak mani-mani kapupungan. “Aduh adi apa mesbes takilane ne? Bes makelo Adi ngalih yeh kanti takilane bakat kalain pules. Nah ne enu lad-ladne jalan gagah ajak dadua.”Disubane ada raosne I Cupak buka keto laut masaut I Grantang, “Nah daar suba beh, tiang tusing merasa seduk” I Cupak medaar padidiana, ngesop nasi nginem yeh, celekutang nitig tangkah, suud madaar I Cupak taagtaag nyiriang basang betek.
Disubane I Cupak ajaka I Grantang maan mareren laut ngalanturang pejalane. Kacarita ane jani I Cupak lan I Grantang neked di Bencingah Puri Kediri. Di desane ento suung manginung, tusing ada anak majlawatang. Pejalane I Cupak ngetor kabatek baan jejehne, jani suba neked kone ia di jaba puri Kedirine, ditu I Cupak nepukin peken. Di pekene masih suung manginung tuah ada dagang nasi adiri buina mengkeb madagang. Ngatonang unduke buka keto, ditu laut I Grantang metakon teken dagange ento, “Nawegang jero dagang nasi, titiang matur pitaken, napi wastan jagate puniki, napi sane mawinan jagat druwene sepi. I Dagang nasi masaut, Jero, jero anak lanang sareng kalih jagate puniki mawasta jagat Kediri. Jagat puniki katiben bencana. Putran Ida Sang Prabu kapandung olih I Benaru. Ida Sang Prabu ngamedalang wecana, sapasiraja sane mrasidayang ngrebut putran gelahe tur mademang I Benaru jagi kaadegang agung ring jagate puniki. Wantah putrin Ida sane kaparabiang ring sang sane prasida mademang I Benaru. I Cupak masaut elah, “ah raja belog kalahang Benaru. Kola anak suba bisa nampah Benaru. Eh dagang, kema orahang teken rajabe dini. Bantes Benaru aukud elah baan kola ngitungang”. I Grantang megat munyin beline, “Eda Beli baas sumbar ngomong, awak tusing nawang matan Benaru. Patilesang raga beline digumin anak. “Sakewala I Cupak bengkung ngelawan tur tuara ngugu munyin adine. “Adi baas setata, adi mula getap. Kalingke nampak ngadeg gumi, baanga ngidih nasi dogen beli nyak ngematiang I Benaru. “I Grantang nglanturang munyine teken jero dagang nasi. “Inggih jero dagang nasi durusang uningan marika ring Ida Sang Prabu. Titiang jagi ngaturang ayah, ngemademang ipun I Benaru. “Duaning asapunika wenten pabesene I Grantang, laut I dagang nasi gagesonan nangkil ka puri.
Nganteg ring puri I Dagang nasi matur, “Inggih Ratu Sang Prabhu sasuhunan titiang, puniki wenten tamiu sareng kalih misadia jagi ngemademang I Benaru. Riwawu asapunika atur I Dagang nasi, premangkin ledang pisan pikayun Ida Sang Prabhu. Raris Ida Sang Prabhu ngandika, ” Ih memen cening, yen mula saja buka atur men ceninge, lautang kema tunden ia tangkil ka puri apang tawang gelah!” Sesampune wenten renteh wacanan Ida Sang Prabhu,’I Dagang nasi jek ngenggalang ngalih I Cupak teken I Grantang. Nganteg di peken dapetange I Cupak masehin lima mara suud madaar. I Grantang kimud kenehne nepukin beline setata ngaba basang layah. I Grantang laut ngomong. “Nawegang jero dagang belin tiange iwang ngambil ajengan, mangda ledang jero ngampurayang santukan titiang nenten makta jinah. “I Cupak masaut, “Saja kola nyemak nasi, ampura kola, tusing sida baan kola naanang basang layah. “I Dagang nasi anggen kenehne ningeh munyine I Grantang. Munyin I Cupake tan kalinguang. I dagang nasi laut nekedang pangandikan Ida Sang Prabhu, apang tangkil ajaka dadua. Sesampune katerima pabesene punika olih I Dagang nasi. Teked di puri hut panjake pati kaplug melaib, kadene I Benaru.
Kacrita sane mangkin I Cupak lan I Grantang sampun tangkil ring ajeng Ida Sang Prabhu raris Ida Sang Prabhu ngandika, “Eh cai ajak dadua cai uli dija, nyen adan caine?” I Grantang matur dabdab alon,”Nawegang titiang Ratu Sang Prabhu, titiang puniki wantah jadma nista saking jagat Gobangwesi. Munggwing wastan titiang wantah I Grantang, niki belin titiange mewasta I Cupak. Titiang jagi matetegar nyarengin sewayambarane puniki ngamademang ipun satrun palungguh I Ratu I Benaru. Konden suud aturne I Grantang saget sampun kasampuak olih I Cupak, tur ngomong kene, “Kola seduk, kola lakar ngidih nasi abetekan. Basang kolane layah. Suud keto I Cupak ajak I Grantang mapamit. Ida Sang Prabhu mapaica cincin mas masoca mirah teken pajenengan puri Kediri. Ento pinaka cirin I Grantang dados utusan.
Gelisang carita I Cupak kebedak-bedak, lantas nepukin telaga linggah tur bek misi yeh. Ditu lantas I Cupak morahang teken adine. “Adi…adi Grantang mareren malu, kola kenyel tur bedak pesan, kola lakar ngalih yeh ditu di telagane. “Kasautin laut pamunyin Beline teken I Grantang, “Eda beli ditu ngalih yeh, ento anak yeh encehne I Benaru tusing dadi inem, beli, “Ningeh munyin adine keto I Cupak makesiab ngatabtab muane putih lemlem. I Grantang nutugang majalan. I Cupak buin nepukin gegumuk maririgan. Ditu buin I Cupak matakon teken adine, “Nyen ane ngae gunung gunungan dini adi?” sambilange maklemir I Grantang nyaurin petakon beline. “Ene tusing ja gunung-gunungan beli, ene mula tuah taine I Benaru beli. I Cupak makraik baan takutne. “Aduh mati jani beli adi, yan mone geden taine, lamun apa ja gedene I Benaru, adi?. Jalan suba mulih adi. I Grantang nguncangang majalan ngungsi Guane I Benaru. I Cupak bejag bejug nutug I Grantang.
Kacaritayang sane mangkin I Cupak ajaka I Grantang suba teked di sisin goane I Benaru. Umah I Benaru ditengah goane. I Cupak laut ngomong ” Adi …. kola tusing bani tuun adi, adi dogen suba masiat ngelawan I Benaru. Kola ngantiang dini. Kewala ngidih olas kola teken adi, tegul kola dini adi! ” Bincuh I Grantang ngalih tali anggona negul I Cupak. Disubane suud I Grantang negul beline, I Grantang laut matinget teken beline, “Ene tingalin tumbake buin ajahan beli, yan bah kangin tumbake ento pinaka cirin tiange menang di pasiatan. Sakewala yan bah kelod tumbake, ento pinaka cihna tiang kalah. “Suud matinget, teken beline, I Grantang laut tuun ka goane.
Teked di tengah goane dapetange I Benaru nagih melagandang Raden Dewi. I Benaru matolihang tur matbat I Grantang. ” “Eh iba manusa cenik, wanen iba teka mai, Yan iba mabudi idup matulak iba mulih ! ” Disubane keto ada munyine I Benaru, laut I Grantang masaut wiring, “Apa..apa..orahang iba Benaru? Kai teka mai mula nyadia lakar ngalahan iba, tur kai lakar mendak Raden Dewi putran Ida Sang Prabhu. Kai lakar ngiring Ida ka Puri. ” I Benaru lantas ngelur brangti laut ngamuk. Ditu I Grantang mayuda ngajak I Benaru. Sangkaning kepradnyanan I Grantang mayuda, dadosne I Grantang polih galah nebek basangne I Benaru nganti betel antuk keris pajenengan purine. I Benaru ngelur kesakitan basangne embud mebrarakan. Kacrita ane jani, I Cupak baduuran ningeh I Benaru ngelur. I Cupak pesu enceh, tur tategulane telah tastas. Ditu lantas I Cupak inget teken patingetne I Grantang. Ningalin lantas tumbake ento suba bah kangin. Mara I Cupak masrieng kenehne liang. I Cupak laut ngomong, ” Adi…adi Grantang antos kola Adi. Yan kola tusing maan metanding ngajak I Benaru jengah kola, Adi. ” I Grantang laut ngomong uli tengah goane teken I Cupak. “Beli tegarang entungan tali bune ka goane! “Disubane ada raos adine buka keto laut I Cupak ngentungan taline ento. Ditu lantas I Grantang ngelanting ditaline apan ngidang menek. I Grantang sambilange ngamban Raden Dewi. Disubane I Grantang lan Raden Dewi nengok uli ungas goane, gegeson pesan I Cupak nyaup Raden Dewi tur sahasa megat tali ane glantingine baan I Grantang. Duaning tali bune kapegatang, ditu lantas I Grantang ulung ngeluluk ditengah goane. Semaliha Ida Raden Dewi kasirepang olih I Cupak di batan kayune satonden megat tali bune ento.
Kacaritayang sane mangkin, I Cupak ngiring Ida Raden Dewi nuju Puri Agung. Tan kacaritayang kawentenang Ida kairing baan I Cupak ring margi, kancit sampun rauh Ida ring Puri. Ida Sang Prabhu ledang kayune tan siti, digelis raris nyaup Raden Dewi. Ida Sang Prabhu raris matemuang Ida Raden Dewi teken I Cupak sawireh I Benaru suba mati. I Cupak matur ring Ida Sang Prabhu, I Grantang sampun padem, kapademang oleh I Benaru. I Cupak mangkin kaadegang Agung ring Puri.
Kacaritayang sane mangkin I Cupak sampun madeg Agung ring Puri. Makejang panjake keweh, duaning sasukat risapa madeg I Cupak sadina-dina panjaka makarya guling. Sane mangkin iring menengang abosbos cerita sapamadeg I Cupak, iring sane mangkin caritayang kawentenang I Grantang ring tengah goane. I Grantang grapa-grepe bangun nyelsel padewekan. “Raturatu Bhatara nguda kene lacur titiange manumadi?” Kasuen-suen dados metu rincikan naya upanaya I Grantang bakal nganggon tulang I Benarune menek. I Grantang ngragas tur makekeh pesan menek. Sakewanten sangkanin sih Ida SangHyang Parama Kawi I Grantang nyidayang ngamenekang. I Grantang jadi suba neked di baduuran. I Grantang lantas nugtugang pejalane nuju je puri. Gelisang carita I Grantang suba neked di puri. Ditu lantas I Grantang ngomong teken panyeroan I Cupake, “Jero tulung titiang, titiang jagi tangkil matur ring Ida Sang Prabhu. “Malaib panyroane ka puri nguningayang unduke punika teken Raden Cupak. I Cupak inget teken adine ane enu digoane. Ditu lantas I Cupak ngelur nunden panjake ngejuk tur ngulung aji tikeh tur ngentungang ka pasihe.
Kacarita buin manine Pan Bekung memencar di pasihe ento. Uling semengan nganti linsir sanje memencar tusing maan be naang aukud. Ngentungan pencar tanggun duri, pencare marase baat, mare penekanga bakatange tikeh. Buin Pan Bekung mulang pencar buin bakatange tikehe ane busan. Gedeg basang Pan Bekunge, laut tikehe abane menek tur kagagah. Makesiab Pan Bekung ningalin jadma berag pesan. Pan Bekung enggalang ngajak anake ento kepondokne. Teked dipondokne pretenina teken Men Bekung. Sewai-wai gaenange bubuh, uligange boreh. Dadosne sayan wai sayan misi awakne I Grantang. Dadi kendel Pan Bekung ajak Men Bekung iaan unduk panak truna tur bangus.
Di subane I Grantang seger ditu lantas I Grantang ngae tetaneman. Megenepan pesan bungane tanema. Disubane bungane pada kembang, I Grantang ngalap bungane ento tur adepa teken Men Bekung ka peken. Sadinadina saja geginane I Grantang metik bunga lan Men Bekung ngadep. Kacarita ane jani ada wong jero uli puri Kediri lakar meli bunga. Makejang bungane Men Bekung belina baan wong jerone ento. Disubane suud mablanja lantas wong jerone ento ka puri ngaturang bunga. Bungane ane kaaturang katerima olih Ida Raden Dewi. Mara kearasan oleh Raden Dewi dadi merawat rawat anak bagus dibungane. Eling lantas Ida teken I Grantang anak bagus ane ngamatiang I Benaru. Ida Raden Dewi raris metaken teken wong jerone. “Eh Bibi bibi Sari dija nyai meli bungane ene?”buin mani ka pasar apang kacunduk teken dagang bungane ene.” Manine kairing Ida Raden Dewi lunga, matumbasan ka pasar.
Gelisang carita raris kapanggih Men Bekung nyuun kranjang misi bunga mewarna warni. Raden Dewi raris nampekin. Kagiat Raden Dewi nyingak bungkung mas masoca mirah ane anggone teken Men Bekung. Bungkunge ento wantah druwen Ida Sang Prabhu lingsir, ane kapicayang teken I Grantang. Ngaksi kawentenane punika, raris Raden Dewi ngandika teken Men Bekung. “Uduh Meme, titiang matakon, dija umah memene?’ Ajak gelah melali kema ka umah Memene apang gelah nawang. ” Gelisang carita Ida Raden Dewi sampun neked di pondok Men Bekung. Pan Bekung kemeg-megan sinambi ngadap kasor saha nyambang sapangrauh Ida Raden Dewi. Ningeh Bapane makalukang tur epot laut I Grantang nyagjag. Ditu lantas I Grantang matemu teken Raden Dewi.
Rikanjekan pinika Ida Raden Dewi nyagjag tur mlekur I Grantang sinambi nangis masasambatan, “Aduh Beli mgudal las beli ngutiang tiang. Ngudiang beli tusing ka puri tangkil ring Ida Sang Prabhu.” Sasampune wenten ketel wacanan Ida Raden Dewi raris I Grantang nyawis tur matur dabdab alon, ngaturan parindikan pajalan sane sampun lintang. Kacaritanyang mangkin I Grantang sareng Ida Raden Dewi suba neked di puri. Sang Prabhu maweweh meweh ledang kayun Idane nyingak putrane anut masanding ajaka I Grantang. Kacaritayang mangkin I Cupak katundung uli puri. I Grantang mangkin kaadegang agung ring puri. Sasukat I Grantang madeg agung, jagate gemuh kerta raharja. Panjake sami pada girang pakedek pakenyung duaning suud ngayahin raja buduh.



Cerita Rakyat
Satua I Cupak teken I Grantang
Satua Bali
Kumpulan Satua Bali
Kumpulan cerita Rakyat, Cerpen Bali I Cupak teken I Grantang, Cerita Rakyat Daerah Bali